رابطه «نام» با اضطراب و کمرویی در کلاس درس!
رابطه «نام» با اضطراب و کمرویی در کلاس درس!
تاریخ درج: 1396/10/4
ازآنجایی‌که نام هر شخص علامتی برای اوست و باعث تمییز او از دیگران می‌­شود، می­‌تواند تأثیر روانی و تربیتی چشمگیری بر وی داشته باشد. دین اسلام که برای همه شئون زندگی برنامه و دستورالعمل دارد، ریزترین مسائل زندگی از مبدأ تا معاد را با معارف بلند خود پوشش داده و قبل از ولادت کودکان، انتخاب نام نیکو را سفارش کرده است. پیامبر اکرم (ص) دراین‌باره فرمودند: «اولین هدیه‌ای که توسط والدین به فرزندان داده می‌­شود، نام خوب است، پس بهترین نام را برای فرزند خود انتخاب کنید». در این زمینه، پژوهش جالبی توسط محققانی از دانشگاه گیلان و دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت انجام‌شده که در آن تأثیر رضایت شخصی از نام بر مواردی چون اضطراب کلاس درس، حرمت خود، کمرویی و عملکرد تحصیلی دانش‌­آموزان مورد بررسی قرار گرفته است. اضطراب در کلاس درس یک توجه غیرعادی و مضطربانه به خویشتن در یک موقعیت اجتماعی است که درنتیجه­ آن فرد دچار نوعی تنش روانی- عضلانی می­‌شود و شرایط عاطفی و شناختی­‌اش متأثر شده و درنتیجه زمینه­ بروز رفتاری خام و نسنجیده و واکنش‌­های نامناسب در وی در کلاس یا سایر موقعیت‌ها فراهم می‌شود. بنا به دلایل متعدد، بسیاری از دانش‌­آموزان، از حرمت خود و توانایی مواجهه با مشکلات برخوردار نیستند. کمرویی نیز یک پدیده پیچیده و مرکب روانی- اجتماعی است که به دلایل متعدد در طول دوران تحول، به‌تدریج پدیدار می­‌شود. به‌عبارت‌دیگر کمرویی اساساً رفتاری است اکتسابی و آموخته‌شده و برای درمان و برطرف کردن آن باید رفتار تازه و مطلوب اجتماعی در فرد فراگیر شود. در پژوهش ذکرشده، تعداد قابل‌توجهی از دانش‌­آموزان دختر و پسر دوره­ اول متوسطه شهر رشت به‌صورت تصادفی انتخاب شدند و به پرسشنامه استانداردی در مورد اضطراب کلاس درس، حرمت خود و کمرویی پاسخ دادند. داده‌های به‌دست‌آمده از این پرسش‌نامه‌ها سپس به‌صورت علمی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌های عمده این مطالعه نشان می‌دهد دانش‌­آموزانی که رضایت کمتری از نام خود دارند، دارای اضطراب کلاسی بیشتر، حرمت خود کمتر، کمرویی بیشتر و عملکرد تحصیلی ضعیف‌تری هستند. طبق این نتایج، پسران در مقایسه با دختران دچار عملکرد تحصیلی ضعیف­تری می‌شوند، اما در سایر موارد نظیر اضطراب کلاس درس، حرمت خود و کمرویی، تفاوتی در این دو گروه جنسیتی دیده نمی‌شود. موسوی، دانشیار گروه روانشناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه گیلان و همکارانش دراین‌باره اشاره کرده‌اند: «می‌توان گفت دانش‌آموزانی که از رضایت نسبت به نام خود برخوردار نیستند، احتمالاً در مدرسه و محیط‌های آموزشی بیشتر مورد استهزاء قرار می‌گیرند. تمسخر همکلاسی‌ها متأسفانه پدیده‌ای رایج است که با سستی قوانین تربیتی در خانواده و مدرسه ارتباط دارد. پیامد اولیه استهزاء برای دانش‌آموزان می‌­تواند ایجاد اضطراب و کم‌رویی باشد. کم‌رویی سبب می‌شود که فرد در رویارویی با عوامل تنش‌­زا به شیوه‌ای مؤثر نتواند عمل کند که این امر باعث کاهش اعتماد به خود، عدم بیان منطقی افکار و احساس‌­ها، افزایش اضطراب، عدم بهبود ارتباط اجتماعی و درنهایت کاهش توان مقابله با تنش‌ها می­‌شود». محققان فوق معتقدند: با توجه به این یافته‌ها، اهمیت تأکیدهای مذهبی در مورد انتخاب نام نیکو برای فرزندان مشخص می‌شود و به نظر می‌آید اگر افراد از نام خود برداشتی منفی و نامتعادل داشته باشند، این مسئله احتمالاً می‌­تواند بر وضعیت روانی آن‌ها تأثیری نامطلوب برجای بگذارد.